( مسأله چهاردهم ) ( اعواض ) از آن رهگذر كه در مسأله سيزدهم پيرامون آلام گفتگو شد و در آنجا آورديم كه بلاهائى كه از طرف خداوند به انسانها مىرسد [ آن هم بلاى ابتدائى نه مجازاتى ] بايد داراى عوض و منفعت سرشارى باشند اينكه راجع به خود عوض بحث مىكنيم و در اين باره چند مطلب مطرح است : ( مطلب اول ) عوض و منفعتى كه از خداوند به ما انسانها مىرسد از سه حال خارج نيست : 1 - يا انسان استحقاق آن را نداشته و اگر خداوند به او ندهد خلاف عدل نيست ولى مع ذلك كلّه آن عوض را مىدهد نام اين قسم از اعطاء تفضل است فى المثل شخصى از دنيا مىرود درحالىكه نمازها و روزه‌هاى واجبى هم به گردن دارد و شخص ديگر اجير شده و مزدورى مىكند و به نيابت از او اين افعال را بجا مىآورد در اينجا ميت مستحق ثواب نشده ولى خداوند تفضل فرموده و پاداش اين كار را به او مىدهد . 2 - و يا انسان استحقاق اين عوض را داشته و اگر خداوند به او ندهد ظلم است و اين استحقاق هم در سايه تحمل مشقات بسيارى است كه از جانب